گرایس (1975) ورامعنا یا تضمن را معرفی و طبقه بندی کرد. ورامعنا، به «معناهای پنهان» یا به تعبیری «به لفظ درنیامده» ی مورد نظر گوینده یا نویسنده اشاره دارد. پس از گرایس، نوگرایسی ها انواع مختلفی از آن را ارایه دادند. ورامعنا به عمد از سوی گوینده تولید می شود و ممکن است توسط شنونده فهمیده شود یا نشود. از آنجا که تاثیر عناصر نوایی (تکیه زیروبمی و تغییرات دامنه آن، درنگ، شدت و دیرش) بر خوانش های متفاوت از گفته های حاوی ورامعنا (مکالمه ای و مقیاسی) استنتاج های متفاوتی در شنونده موجب می شود، ضروری می نماید در دسته بندی انواع ورامعنا طبقه ای نیز با نام «ورامعنای نوایی» در نظر گرفته شود. به نظر می رسد معنی برخی ساخت ها در سطح نحو نامعین است، یعنی با توجه به معنای واژگانی و ساخت نحوی، نمی توان معنی آن را مشخص کرد و یا تنها یک خوانش از آن به دست داد زیرا معنای آنها وابسته با عناصر نوایی است. در این پژوهش، با حذف توضیحات بافتی، تاثیر این عناصر نوایی بررسی شده است. برای این منظور، تعداد 8 گفته ی حاوی ورامعنا در سه مرحله آزمون (یک آزمون نوشتاری و دو آزمون شنیداری با عناصر نوایی متفاوت) در اختیار 20 آزمودنی که زبان اول همه آن ها فارسی بود و همه به گونه ی فارسی معیار تسلط داشتند قرار گرفت. نتایج نشان داد درباره ی ورامعنا های مقیاسی، مولفه ی «دیرش» در استنتاج حد بالاتر و حد پایین تر در مقیاس تاثیرگذار است؛ و در مورد ورامعناهای مکالمه ای، «تغییرات دامنه تکیه زیروبمی» و «تغییرات شدت»، به انتقال معنای «به لفظ درنیامده» کمک می کند. از این گذشته، در غیاب عناصر نوایی در نوشتار، معنی برخی ساخت ها به صورت پیش فرض از میان معناهای محتمل انتخاب می شود و خواننده استنتاج خود را بر اساس این ساخت پیش فرض انجام می دهد. از این رو، گویی برخی معناها برای برخی ساخت ها بی نشان است. همین امر می تواند موجب سوءبرداشت و کژفهمی در تفسیر برخی گفتارنوشته هایی مانند چت و پیامک شود.

در این مقاله، الگوی نوایی عناصر حاضر در حوزةاضافه و کل ساخت اضافه در چهارچوب واج شناسی نوایی بررسی شده­ است. در این راستا، آزمایشی تولیدی که مشتمل بر سه جملة دارای ساخت اضافه بود، انجام شد و از دوازده گویشور فارسی زبان خواسته شد تا آن جمله­ ها را تولید کنند. صدای این گویشوران در محیطی آکوستیک ضبط شد و سپس مورد تحلیل قرار گرفت. باید توجه داشت که هر یک از عناصر [+N] موجود در ساخت اضافه، به همراه واکة اضافة متصل به آن، منجر به ایجاد نواخت گونه ­ ای از گروه واجی یعنی گروه واژه بست می­ شود (Hekmati, 2016). بر این مبنا، این پرسش مطرح شد که کل ساخت اضافه در چه سطحی از سلسله سطوح نوایی قرار خواهد گرفت. باید توجه داشت که سطح نرخ فرکانس پایة تکیة آخرین گروه واجیِ ساخت اضافه، نسبت به نرخ فرکانس پایة تکیة کلیة گروه های واژه بست حاضر در ساخت مورد اشاره پائین ­ تر بود. این امر سبب می­ شود تا در مواردی که دیرکرد قلة هجا، سببِ حرکتِ قلة فرکانس پایة هجای تکیه بر به هجای بعد از آن گردد، کل ساخت اضافه به لحاظ نوایی به سطح گروه آهنگ انتقال یابد. چنین تحلیلی قادر به تبیین علت برجستگی شنیداری هر یک از عناصر حاضر در حوزة اضافه است. چرا که هر یک از گروه های واژه بست حاضر در حوزة اضافه تکیة دومین را جذب می ­ کنند. بنابراین، آخرین واژة حاضر در این ساخت به عنوان گروه واجی جاذب تکیة نخستین (گروه آهنگ) به شمار می­ رود.

نقد جغرافیایی با محوریّت موضوع مکان، یکی از مفاهیم بنیادین و تأثیر­گذار در ادبیّات است، بررسی مکان در آثار ادبی به­ ویژه در دوران پست مدرن اهمّیت بیشتری یافته است؛ چرا­که نه تنها ادبیّات در باز­نمایی فضا نقش به­سزایی دارد؛ بلکه حضور جغرافیا در رویکرد­هایی مانند نقد مضمونی و پسااستعماری نیز گسترده شده است. در این نوع نقد رابطۀ بین تخیّل و واقعیّت مدنظر است و تجربۀ «من» نویسنده با مقولۀ مکان پیوند می­خورد، پس به نگاه نویسنده به یک مکان خاص توجّه بیشتری می شود. به­عبارتی دیگر توصیف مکان­های واقعی مهم نیست؛ بلکه این تخیّل نویسنده است که جغرافیای اثر را می سازد. هم­چنین این رویکرد با نقد مضمونی نیز مرتبط است. از مضمون جابجایی در زمان و مکان، از دیرباز در ادبیّات، استقبال ویژه ای می شده است، شخصیّت­ها در جست وجوی هویّت ازدست رفتۀ خود هستند پس سفر را آغاز می­کنند تا با جابجایی در فضا و هم­چنین زمان به شناخت خویشتن برسند. رضا قاسمی که یکی از نویسندگان معاصر ایرانی و ساکن فرانسه است، در رمان هم نوایی شبانۀ ارکستر چوب­ها به همین موضوع پرداخته است. در مقاله حاضر، با پردازش توصیفی-تحلیلی داستان و با تکیه بر آرای برتران وستفال، در گسترۀ نقد جغرافیایی؛ در این رمان تصویری زنده و پویا از شهر پاریس و تهران برای مخاطب فعّال به نمایش گذاشته شده؛ زیرا جابجایی مکانی و زمانی در این داستان خطّی نیست و نویسنده این کار را با منطق خاصّ خود و بدون آشفتگی انجام می­دهد؛ ولی لازم است تا خواننده این کلاف سردرگم را سامان بخشد تا به جهان بازنمایی شدۀ راوی برسد.

شمار ابهامات و ناشناخته های مرتبط با افکار و عملکرد امیر علیشیر نوایی، سیاستمدار و فرهنگمرد برجسته واپسین دهه های حکومت تیموریان، به نسبت افزون است. از جمله این موارد می توان به چنددستگی باورهای مورخان درباب عقاید مذهبی وی اشاره داشت. چنانکه شماری امیرعلیشیر را پیرو مذهب تشیع برشمرده، گروهی وی را از جمله باورداران به مذهب تسنن پنداشته و دسته ای نیز او را یک صوفی صافی و یا فردی که در هیچ گروه مذهبی قرار نمی گرفت، شناخته اند. از این روی، نگارنده بهتر آن دید تا نگاهی نقادانه به مدارک موجود و گزارش های رویدادنگاران آن عهد افکند، شاید یارای آن بیابد چگونگی تفکر امیرعلیشیر را در این باره دریابد. برآیند بازنگری داده های در دسترس آن شد که او نه پیرو تشیع، نه پیرو تسنن و نه یک صوفی تمام عیار بود. او تنها فردی دیندار بود که سرشت اندیشه اش به دور از هرگونه عامی گری، آمیخته ای از تفکرات تشیع، تسنن و تصوف را همراه داشت.

واژه بست ها به طور کلی ماهیتی بیناحوزه ای دارند و رابط حوزه های واج شناسی، ساخت واژه و نحو هستند. این عناصر ازلحاظ آوایی فاقد استقلال آوایی هستند و به منظور بازنمایی به میزبانی با استقلال آوایی نیاز دارند. توزیع واژه بست ها تابع حوزه های پیش گفته است. واژه بست های ضمیری کردی موکری در نقش های متعددی ازجمله مطابقه، مفعول (مستقیم و غیر مستقیم)، مالکیت اسم و. . . ظاهر می شوند و از قابلیت حرکت بالایی برخوردار هستند. از این رو عناصر مختلفی متعلق به مقوله های مختلف، می توانند نقش میزبانی آن ها را بپذیرند. در نوشتار پیش رو با بهره گیری از نظریه واج شناسی نوایی (سلکرک، 1995؛ تراکنبرات، 1999 و آندرسن، 2005) و سلسله مراتب سطوح هفت گانه آن، به مثابه یکی از حوزه های واج شناسی زایشی، جایگاه واژه بست های ضمیری کردی موکری بررسی می شود. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و میدانی انجام شده است. به منظور گردآوری داده ها نگارنده از شم زبانی خود (به منزله گویشور کردی موکری (گویش موکریانی، اشنویه)) و نیز گویشوران اصیل این زبان به همراه فیش برداری از کتاب ها، مجلات و نوشتارهای سایت ها و ضبط حدود پانزده ساعت صدای گویشوران گویش مورد نظر یاری می جوید. مطالعه و بررسی داده های کردی موکری نشان داد که واژه بست های ضمیری به طور نظام مند پس از اولین گروه واجی (کلمه نوایی) در درون حوزه فعلی خود واقع می شوند.